Gurbetçiler İki Ülke Arasında Neden Hedef Oluyor?
Gurbetçiler, yıllardır iki farklı kültür ve coğrafya arasında köprü kuran, her iki ülkeye de sosyo-ekonomik açıdan büyük katkılar sağlayan milyonlarca insandan oluşuyor. Ancak, gurbetçiler trafikte ya da günlük yaşamda ufak bir hata yaptığında, bu durum her iki ülkede de hızla büyütülen toplumsal bir meseleye dönüşebiliyor.
Dostlar, bugün sizlerle eminim çoğu gurbetçinin en az bir kez tecrübe ettiği, üzerine çokça düşünülen bir konuyu konuşmak istiyorum. Belki siz de yaşamışsınızdır…
Almanya’dan Türkiye’ye: Çifte Standartlı Eleştiriler
Almanya’da ya da başka bir Avrupa ülkesinde trafikte küçük bir hata yapılıyor. Hemen bir ses yükseliyor:
“Sizin geldiğiniz ülkede de böyle mi yapılıyor?”
Sonra yaz izni geliyor ve memleketiniz Türkiye’ye dönüyorsunuz. Bu kez aracınız Alman, Hollanda, Belçika ya da Fransa plakalı olduğu için yine benzer bir durum yaşanıyor. Ve bu defa duyduğunuz cümle şu oluyor:
“Almanya’da da böyle mi park ediyorsunuz?”
Fark ettiniz mi? Sanki gurbetçiler iki ülkenin de sürekli merceği altındayız. Yaptığımız en küçük hata bile olduğundan çok daha fazla dikkat çekiyor, ajite ediliyor ve geniş kitlelerce tartışmaya açılıyor.
Bu durumun elbette bilimsel ve psikolojik bir nedeni var. Psikolojide buna seçici algı (selective perception) deniliyor. İnsan zihni, alışılagelmişin dışında olanı, ötekini veya farklı olanı çok daha çabuk fark eder.
Avrupa’da: Azınlık ve yabancı konumunda olduğunuz için dikkat çekersiniz.
Türkiye’de: Yabancı plakanız ve farklı yaşam standartlarınızla dikkat çekersiniz.
Özellikle yaz aylarında sosyal medyada bu durumu sık sık görüyoruz. Yanlış park eden Avrupa plakalı bir araç hemen fotoğraflanıyor, mecralarda paylaşılıyor ve altına binlerce yargılayıcı yorum geliyor.
Peki aynı sokakta, aynı şekilde park etmiş Türkiye plakalı araçlar yok mu? Elbette var. Ama onların çoğu zaman kimse fotoğrafını çekip gündem yapmıyor. Çünkü zihinde dikkat çeken şey gurbetçiler ve onların taşıdığı Avrupa plakası oluyor.
İnsanların aklında otomatik olarak şu düşünce kalıbı oluşuyor: “Avrupa’dan gelmiş, kurallara ve yasallığa daha çok uymalı.” Beklenti yapay bir şekilde yükseltilince, yapılan en küçük insani hata bile devasa bir problem gibi görünüyor.
Kurallar ve Çevre: İnsan Neden Farklı Davranır?
Yanlış park etmek elbette doğru değildir; kim yaparsa yapsın kuralları ihlal ettiği için eleştirilebilir. Fakat bir kişinin yaptığı hatayı milyonlarca gurbetçi vatandaşa mal etmek ne kadar adildir? Bir gurbetçi hata yaptığında sanki bütün gurbetçiler aynıymış gibi genellemeler yapılıyor. Oysa gerçek hiç de öyle değil.
İşin bir de sosyolojik tarafı var: Almanya’da kurallara harfiyen dikkat eden bazı insanlar Türkiye’ye gelince neden daha rahat davranabiliyor?
Çünkü insan sadece kendi karakteriyle hareket etmez. Bulunduğu ortamdan, çevresel denetimden, yaptırımların caydırıcılığından ve toplumun genel alışkanlıklarından doğrudan etkilenir. Harvard University – Behavioral Psychologyaraştırmalarının da gösterdiği gibi, bireysel davranışlar %80 oranında sosyal çevre ve denetim mekanizmalarıyla şekillenir. Bu durum elbette yanlışı doğru yapmaz; ancak insanların davranış kökenlerini anlamamıza yardımcı olur.
Önyargıları Bırakıp Adaleti Seçmek
Bence artık şu önyargılı cümleleri kurmayı toplumsal olarak bırakmalıyız:
“Sizin ülkede de böyle mi?”
“Siz gurbetçiler hepsi böylesiniz.”
Çünkü bir insanın yaptığı kişisel hata sadece onu bağlar. Ne geldiği ülkeyi, ne taşıdığı pasaportu, ne de milyonlarca gurbetçiyi temsil eder.
Biz gurbetçiler yıllardır iki ülke arasında mekik dokuyoruz. İki ülkeyi de yürekten seviyor, her iki toplumun kültürüne ve ekonomisine değer katıyoruz. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) verilerine göre de gurbetçilerin hem Türkiye hem de Avrupa ekonomisine sunduğu katkı yadsınamaz bir gerçektir.
Oysa adalet; insanın plakasına, pasaportuna ya da memleketine göre değil; sergilediği tutum ve davranışa göre değerlendirme yapmaktır.
Hayata dair Avrupa ve Türkiye’den en güncel haberler, özel dosyalar ve gündemi yakından takip etmek için www.lifeavrupa.com adresini ziyaret edebilirsiniz.
